Digital Maggid
Agodes Breishis
IV. Der Erd un das Vaser Veynen
The Earth and the Water Weep
1. אינעם ערשטען טאג זענען באשאפן געוואָרן דער הימל און די ערד, און די ערד איז געווען פוסט און ליידיג (תֹֹֹּהוּ וָבֹֹֹּהוּ).
1. On the first day the heaven and the earth were created, and the earth was void and idle (tohu v’bohu).
גלייך האט דער הימל געזינגען און דערציילט דעם כבוד פון ג-ט און די ערד האט געוויינט און האט געזאגט:
Immediately the heaven sang and told of the glory (kavod) of G-d and the earth wept and said:
„רבש”ע, דער הימל האָט פארגעניגן פונעם פּראכט פון דיין שכינה און דער מלאך-המות האָט אויף אים נישט קיין שְלִיטֶה, וועגען דעם זינגט ער צו דיר, אָבער איך וואָס מיין שפייז האָסטו איבערגעגעבן אין אנדערע הענט און דער מלאך-המות געוועלטיגט אויף יעדן וואס וואוינט אויף מיר, איך ווייל און איך האָב צער דערפון.“
“Master of the Universe, the heaven finds pleasure in the magnificence of Your Shekhina (Divine Presence) and the Angel of Death has no authority over him, and he sings to you of this, but as for me, You have given over my food into other hands and the Angel of Death has dominion over each (one) who dwells on me; I cry and I grieve because of this.”
2. די זאך איז צוגעגליכן צו א מלך וועלכער האט געהאט צוויי באדינערס:
2. This matter is comparable to a king who had two servants:
איינער האט איהם באדינט אין זיין פּאלאץ און דער צווייטער האט איהם באדינט פוןדערווייטענס.
One served him in his palace and the second served him from afar.
דער ערשטער איז געווען פרייליך און האט געזינגען, און דער צווייטער איז געווען טרויעריג און האט געוויינט.
The first one was happy and sang, and the second one was sad and wept.
האט דער מלך געפרעגט דעם צווייטן באדינטער: „פארוואס וויינסטו מיין טײַערע באדינער? דו ביזט דאך בײַ מיר וויכטיג פּונקט ווי דער ערשטער באדינער.”
The king asked the second servant: “Why do you weep, my dear servant? You are obviously as important to me as the first servant.”
האט דער באדינער געענטפערט: “מיין האר דער קעניג, מיין חבר געפונט זיך שטענדיג בײַ דיר און געניסט פון דײַן טיש וועגען דאס איז ער פרייליך, אבער איך וואס האסט מיך דערווייטערט און איך עס נישט פון דײַן טיש נאר האסט איבערגעגעבן מיין שפּײַז אין אנדערע הענט, ווי אזוי זאָל איך נישט וויינען?”
The servant replied: “My Lord the King, my friend finds himself continually with you and he enjoys of your table, about which he is happy, but what have you extended to me, and I eat not from your table, but you have given over my food to another’s hands, so how shall I not weep?”
האט ג-ט געהערט די ווערטער פון די ערד און האט איהר געענטפערט: „אויך דו, וועט קומקן א צײַט, וואס דו וועסט זאָגן און זינגען: “ה’ מלך תגל הארץ,” און פון די עקן פונעם לאנד וועט זיך הערן געזאנגען אז איך קעניג אויף די גאנצע וועלט.“
G-d heard the earth’s words and answered her: “Also for you there will come a time when you will say: “Adonai malach, tageil ha’aretz” (“The Lord reigns, let the earth rejoice”), and singing will be heard from the corners of the land that I am king of the whole world.”
3. אינעם צווייטן טאָג האָט הקב”ה געזאָגט: “יְהִי רָקִיעַ בְּתוֹךְ הַמַּיִם” און ער האָט גוזר זײַן אויפן וואסער אז זי זאָל זיך צוטיילן, העלפט פון אויבן און העלפט פון אונטן.
3. On the second day the Holy Blessed One said: “Let there be a firmament in the midst of the seas,” and he decreed that the waters should separate, half from above and half from below.”
האָט זיך דאָס וואסער פון אויבן געפרייט און געזאָגט: “וואויל איז מיר וואָס איך בין נאָענט צו אונזער באשעפער און געפון זיך אונטערן כִּסא-הכּבֿוֹד” און איז ארום געפלויגן מיט פרייד לויבענדיג דעם באשעפער.
The waters above rejoiced and said: “How nice this is for me, that I am near to our creator and I find myself beneath the Throne of Glory,” and he flew joyously and praisingly around the creator.
דאגעגן דאָס וואסער פון אונטן האָט געוויינט און געזאָגט: “וויי איז צו מיר, וואָס איך האָב נישט זוכה געווען צו זיין נאָענט צו אונזער באשעפער און צו זאָגן פאר אים געזאָנג מיט מיין חבער דער אויבערשטער וואסער, און נישט נאָר דאָס, נאָר איך זעה אונטן טאָג-טעגליך די שלעכטע מעשׂים פון די רשעים און זייערע געזעצן.”
However, the waters below wept and said: “Woe is me! that I do not merit to be near to our creator and to sing for him with my friend the upper waters, and not only that, but I see beneath the ordinary bad doings of the wicked and their laws.”
4. אין די זעלבע צײַט האָט דאָס אויבערשטע וואסער געוואָלט ארויפגיין הויך הויך, האָבן זיך די תהומות געשפּאלטן און צווישן זיך געדרונגט, ביז דער באשעפער איז געוואָרן אויף זיי אין כּעס, און האָט געוואָלט איבערקערן די וועלט אז זי זאָל צוריק ווערן תּוֹהוּ וָבּוֹהוּ.
4. At the same time, the upper waters rose higher and higher, splitting the depths and penetrating between (them) until the creator got angry with him and would turn the world upside down so that it might return to being tohu v’bohu.
האָט זיך דאָס וואסער געשטעלט פאר השי”ת און געזאָגט: „ס’איז דאָך אָפּן און באוואוסט פאר דיר, אז צוליב דײַן כּבֿוֹד האָבן מיר געטוהן וואָס מיר האָבן געטוהן.“
The waters stood before Hashem Yisboroch and said: “It is obviously plain and well-known to You that it is for (the sake of) Your glory that we have done what we have done.”
האָט דער באשעפער געענטפערט: „ווייל צוליב מײַן כּבֿוֹד האָט איהר געטוהן, זאָלט איהר וויסן אז איך וועל נישט ערלויבן פאר דעם איבערשטן וואסער צו זאָגן געזאנג פאר מיר ביז דער אונטערשטער וואסער וועט געבן רֶשוּת, און איך בין מזכה דעם אונטערשטן וואסער מ’זאָל מֶקַרֶיבֿ זײַן פון אים אויפן מִזְבֵח צוויי זאכן — דאָס זאלץ וואָס מ’באזאלצט די קרבנות איז פונעם אונטערשטן וואסער, און דער ניסוך המים וואָס מ’גיסט אויפן מִזְבֵח אין חג-הסוכּות.“
The creator replied: “Because you have done what you have done for (the sake of) My glory, you should know that I will not permit the upper waters to sing to me until the lower waters have given permission, and I credit the lower waters (that) we shall offer upon the altar two things from him — the salt with which we salt the korbans (offerings) is from the lower waters, and (also) the libation which we pour upon the altar on the Festival of Sukkos.”
